Pmpaul » Specials » Geschiedenis nederlandse taal
Voor alle taal- en cultuurliefhebbers

Ruim negen eeuwen Nederlands als moedertaal

Ruim negen eeuwen Nederlands als moedertaal Dat ruim twintig miljoen mensen Nederlands spreken is allerminst vanzelfsprekend. In Nederland duurde het lang om van een verzameling dialecten te komen tot een voor iedereen begrijpbare spreek- en schrijftaal. De geschiedenis, met de opstand tegen de Spanjaarden, de stormachtige opkomst van een welvarende Republiek en de reformatie, speelde daarbij in Nederland een grote rol. In België zat het Nederlands lange tijd in het verdomhoekje. Het Frans had veel meer status, ook bij de Vlaamse adel, hogere burgerij en geestelijkheid. Pas in 1993 werd Vlaanderen officieel een eentalig gebied.

Een lange geschiedenis

De eerst bewaard gebleven Nederlandse teksten zijn ruim 900 jaar oud. Hoe oud het Nederlands precies is weten we echter niet. Voor de oudste bewaard gebleven teksten moet er ook iets geweest zijn. Die onbekende periode noemen we de prehistorie van het Nederlands. Na deze periode volgen het Oudnederlands (900-1170), het Middelnederlands (1170-1500) en het Nieuwnederlands (vanaf 1170).

De vorming van een eenheidstaal

In de middeleeuwen was het Diets (de benaming Nederlands werd in de middeleeuwen nog niet gebruikt) een bonte verzameling van allerlei lokale dialecten. De komst van de drukpers, de nieuwe vertaling van de Bijbel, de boeken van bekende auteurs uit de zeventiende eeuw en het vastleggen van de grammatica in allerlei regels hebben gaandeweg geleid tot het ontstaan van een eenheidstaal (een taal die door iedereen werd verstaan en gesproken).

Naar een eenheidsspelling

Lange tijd was er geen eenheidsspelling. In de negentiende eeuw werden door diverse taalkundigen spellingsregels gemaakt. Die regels werden te ingewikkeld gevonden. In 1947 werd in Nederland bij wet de vereenvoudigde spelling Marchant ingevoerd. De spelling werd vastgelegd in het 'Groene Boekje'. In 1995 verscheen, na een spellingswijziging, een nieuw 'Groene Boekje'.

De Nederlandse taal in België

Lang had het Nederlands in België een ondergeschikte positie. Tijdens de kortstondige hereniging van Nederland en België (1815-1830) mislukte de invoering, door Willem I, van het Nederlands als enige officiële taal in zijn koninkrijk, mede door de dominante positie van het Frans. De strijd van de Vlaamse Beweging leidde tot stapsgewijze invoering van het Nederlands in het Vlaamse onderwijs, het leger en bij de overheid.
Het Oudnederlands (900-1170): een verzameling dialecten

Het Oudnederlands (900-1170): een verzameling dialecten

De oudste Nederlandse teksten zijn geschreven in een taal die we Oudnederlands noemen. Het Nederlands van voor 1170 was geen standaardtaal. Het was een verzameling plaatselijke dialecten. Die dialecte…
Het Middelnederlands (1170-1500): spelling en grammatica

Het Middelnederlands (1170-1500): spelling en grammatica

Het Middelnederlands was een wirwar van allerlei dialecten. Een uniforme spelling bestond nog niet. Kopiisten zorgden dat de spelling van de tekst werd aangepast aan het dialect van hun eigen streek.…
Nieuwnederlands in de zestiende eeuw

Nieuwnederlands in de zestiende eeuw

De verzameling dialecten in de middeleeuwen werd in de zestiende eeuw vervangen door een standaardtaal. De behoefte aan een standaardtaal ontstond onder andere door de drukpers, de eenwording van de N…
Nieuwnederlands in de Gouden Eeuw: algemene schrijftaal

Nieuwnederlands in de Gouden Eeuw: algemene schrijftaal

In de Gouden Eeuw werd door bekende schrijvers voortvarend gewerkt aan het ontwikkelen van een algemene schrijftaal. Zo nam Hooft uitdrukkingen van de gewone man op in zijn schrijftaal. Ook probeerde…
Nieuwnederlands in de achttiende en negentiende eeuw

Nieuwnederlands in de achttiende en negentiende eeuw

Taalkundigen in de achttiende en negentiende eeuw wilden de taal sterk reglementeren. Er werden allerlei regeltjes verzonnen om te komen tot een in hun ogen juiste taal. Gevolg was dat de afstand tuss…
Nieuwnederlands: naar een eenheidsspelling

Nieuwnederlands: naar een eenheidsspelling

Niet geheel ten onrechte wordt spelkunst wel kwelkunst genoemd. In de negentiende eeuw ontwierpen diverse taalkundigen, in opdracht van de regering, een eenheidsspelling. De spelling Siegenbeek was in…
Nederlands in België: de strijd van de Vlamingen

Nederlands in België: de strijd van de Vlamingen

In eentalig Vlaanderen is het Nederlands nu de officiële taal. Pas in 1993 werd dit, na een grondwetsherziening, officieel geregeld. Er ging een lange strijd aan vooraf. Nederlands zat lange tijd in h…
De prehistorie of voorgeschiedenis van het Nederlands

De prehistorie of voorgeschiedenis van het Nederlands

Over de voorgeschiedenis van het Nederlands, ook wel de prehistorie van het Nederlands genoemd, is weinig bekend. Het Nederlands was niet de taal van Adam en Eva. Wel is zeker dat het Nederlands veel…
Gepubliceerd door Pmpaul op 17-01-2017, laatst gewijzigd op 25-01-2017. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
Schrijf mee!